وقتی قیمت دلار در بازار آزاد بالا یا پایین میرود، خیلی از کاربران انتظار دارند قیمت تتر هم دقیقاً همانقدر تغییر کند. با این حال، در عمل ممکن است بین این دو نرخ فاصله وجود داشته باشد؛ گاهی اوقات تتر گرانتر است و گاهی ارزانتر. دلیل این اختلاف فقط کارمزد صرافی یا نوسان لحظهای نیست. تتر در یک بازار دیجیتال و شبانهروزی معامله میشود، در حالی که دلار تحت تاثیر شرایط بازار نقدی قرار دارد. به همین خاطر بررسی قیمت تتر بدون توجه به عرضه و تقاضا، نقدشوندگی، زمان معامله و شرایط بازار ارز، تصویر کاملی به ما نمیدهد.
قیمت تتر چطور تعیین میشود؟
تتر (USDT) نوعی رمزارز است که قیمت آن طوری طراحی شده تا همیشه نزدیک به یک دلار آمریکا بماند. به همین خاطر خیلی از کاربران از تتر برای حفظ ارزش پول یا خرید و فروش ارزهای دیجیتال استفاده میکنند. شرکت Tether میگوید به اندازه تترهای منتشرشده، دارایی و ذخایر مالی نگهداری میکند. البته کاربران تتر را مستقیماً از این شرکت نمیخرند؛ بلکه آن را مثل بقیه ارزهای دیجیتال از صرافیهای کریپتویی یا از کاربران دیگر خرید و فروش میکنند.
با توجه به قیمت ۱ دلاری تتر، قیمت ریالی آن هم تا حد زیادی از ارزش دلار تاثیر میگیرد. اما این فقط نقطه شروع قیمتگذاری است. در یک بازار واقعی، سفارشهای خرید و فروش تعیین میکنند معامله در نهایت با چه قیمتی انجام شود.
فرض کنید در یک سطح تعداد خریدارهای تتر به شدت افزایش پیدا کند. اگر فروشنده کافی در همان سطح وجود نداشته باشد، خریداران مجبور میشوند سفارشهای فروش با قیمت بالاتر را بپذیرند. در نتیجه قیمت USDT ممکن است افزایش پیدا کند، حتی اگر در همان لحظه نرخ دلار تغییر نکرده باشد.
این سازوکار در بازارهای ریالی صرافیهای کریپتویی هم وجود دارد. برای مثال، در بازار ریالی نوبیتکس، قیمت معامله تتر تحت تاثیر سفارشهای خرید و فروش کاربران و نقدینگی دفتر سفارش قرار میگیرد. بنابراین قیمت تتر یک عدد دستوری نیست، بلکه حاصل تعامل عرضه و تقاضا در بازار است.
از طرف دیگر، خود USDT هم در بازار جهانی همیشه دقیقا یک دلار معامله نمیشود و ممکن است برای مدتی کمی بالاتر یا پایینتر از یک دلار قرار بگیرد. نقدینگی و فعالیت معاملهگران آربیتراژ معمولاً به کاهش این فاصله کمک میکند، اما استیبل کوین بودن به معنی تضمین قیمت نیست.
چرا قیمت تتر در ایران با دلار آزاد فرق میکند؟
قیمت تتر و دلار معمولاً نزدیک به همدیگر است، اما همیشه برابر نیست. دلیل این موضوع آن است که هرکدام در بازار متفاوتی معامله میشوند و عرضه و تقاضای مستقلی دارند. عواملی مثل نقدشوندگی، ساعات فعالیت بازار، نحوه تامین، هزینه معاملات و شرایط اقتصادی هم میتوانند باعث اختلاف قیمت آنها شوند.
۱. عرضه و تقاضا
یکی از مهمترین دلایل اختلاف قیمت، تفاوت عرضه و تقاضاست. تتر اول برای راحتتر شدن معاملات بازار کریپتو ایجاد شد تا معاملهگران مجبور نشوند مدام بین ارزهای دیجیتال و ارزهای فیات جابهجا شوند. با این حال بعد از مدتی به ابزاری برای حفظ ارزش هم تبدیل شد. برای مثال اگر تقاضای BTC بالا برود، معاملهگران ممکن است تترهایشان را به BTC تبدیل کنند و فشار فروش USDT افزایش پیدا کند.
از طرف دیگر، در بازار دلار عواملی مثل میزان صادرات و واردات، درآمدهای ارزی کشور، تقاضای تجاری و مسافرتی، ورود و خروج سرمایه و سیاستهای ارزی بانک مرکزی روی عرضه و تقاضا اثر میگذارند.
۲. تفاوت در تامین دلار و تتر
عرضه دلار به شرایط بازار ارز وابسته است، در حالی که تامین USDT به جابهجایی آن بین صرافیهای کریپتویی بستگی دارد. محدودیتهای پرداخت، هزینه انتقال سرمایه و شرایط تامین نقدینگی میتوانند باعث شوند مقدار تتر موجود در بازار متناسب با عرضه دلار تغییر نکند. در نتیجه ممکن است برای مدتی بین قیمت این دو فاصله ایجاد شود.
بروکرهای پیشنهادی
۳. فعالیت ۲۴ ساعته بازار تتر
بازار کریپتو تعطیلی ندارد، اما بازار ارز همیشه باز نیست. فرض کنید نیمهشب یا در یک روز تعطیل خبر مهمی منتشر شود. معاملهگران تتر میتوانند بلافاصله به آن واکنش نشان دهند، در حالی که بخش بزرگی از بازار دلار هنوز باز نشده است. در چنین شرایطی ممکن است قیمت تتر لحظه ای تغییر کند، اما نرخ دلار آزاد هنوز مربوط به ساعات قبل باشد.
۴. نقدشوندگی و عمق بازار
میزان نقدشوندگی هم روی قیمت اثر دارد. در بازاری که سفارشهای خرید و فروش زیادی وجود دارد، معاملات بزرگ معمولاً تاثیر کمتری بر قیمت میگذارند. اما اگر عمق بازار پایین باشد، چند سفارش بزرگ میتوانند قیمت تتر را سریعتر جابهجا کنند. البته این چالش برای دلار هم وجود دارد چون موقع نوسانات زیاد بعضی از صرافیها ممکن است فروش دلار را متوقف کنند.
۵. هزینه معامله
قیمتی که معاملهگر در نهایت برای تتر یا دلار پرداخت میکند، لزوماً همان قیمتی نیست که روی تابلو میبیند. در هر دو بازار معمولاً بین قیمت خرید و فروش فاصلهای وجود دارد که به آن «اسپرد» گفته میشود. این فاصله در زمان افزایش نوسانات یا کاهش نقدشوندگی میتواند بیشتر شود. علاوه بر آن، در معاملات تتر کارمزد معامله و شبکه و در خرید دلار هزینههای مربوط به واسطهها هم میتواند هزینه نهایی معامله را افزایش دهد.
۶. اخبار سیاسی و اقتصادی
بازار ارز ایران به اخباری مثل تحولات سیاسی، تحریمها، سیاستهای ارزی و انتظارات تورمی حساس است. بازار تتر هم به بسیاری از همین عوامل واکنش نشان میدهد، اما سرعت واکنش در دو بازار لزوماً یکسان نیست. به همین خاطر انتشار یک خبر مهم میتواند اول روی بازار ۲۴ ساعته تتر اثر بگذارد و بعد اثر آن در بازار دلار دیده شود.
هنگام مقایسه تتر و دلار به چه نکاتی توجه کنیم؟
برای مقایسه قیمت تتر و دلار، باید قیمت خرید هر دو را در یک زمان بررسی کنید. مثلا اگر میخواهید ببینید خرید تتر گرانتر است یا دلار، قیمتی را مقایسه کنید که در همان لحظه برای خرید هرکدام پرداخت میکنید. مقایسه قیمت خرید یکی با قیمت فروش دیگری میتواند اختلاف را بیشتر از مقدار واقعی نشان دهد.
زمان مشاهده قیمت هم خیلی مهم است. در بازارهای پرنوسان حتی چند دقیقه فاصله میتواند نتیجه مقایسه را تغییر دهد؛ بهخصوص در روزهای تعطیل یا ساعاتی که بازار نقدی ارز فعالیت محدودی دارد.
حجم معامله را هم باید در نظر گرفت. اگر در یک صرافی کوچک قیمت تتر لحظه ای خیلی پایینتر از بقیه صرافیها یا دلار باشد، به این معنی نیست که میتوانید به راحتی خریدتان را انجام بدهید. چنین مواقعی سفارشهای بزرگ ممکن است چند سطح از دفتر سفارش را پر کنند و در نهایت با میانگین قیمت متفاوتی انجام شوند.
در نهایت توجه داشته باشید که تتر و دلار کاربرد یکسانی ندارند. برای فعالیت در بازار کریپتو، انتقال دیجیتال دارایی، حفظ ارزش یا دسترسی شبانهروزی، USDT مزایای خاص خود را دارد؛ در حالی که برای سفر یا پرداختهایی که به ارز فیزیکی نیاز دارند، چیزی جایگزین اسکناس دلار نمیشود.
جمعبندی
قیمت تتر و دلار آزاد همیشه یکسان نیست، چون هر دو در بازارهای کاملاً متفاوت معامله میشوند. هرچند این تفاوت معمولاً خیلی کم و موقتی است اما در نهایت عرضه و تقاضا، نقدشوندگی، ساعات فعالیت بازار و شرایط اقتصادی میتوانند فاصله قیمت آنها را بیشتر کنند. بنابراین برای مقایسه دقیق، بهتر است قیمت خرید آنها در یک زمان مشخص، حجم معامله و هزینههای جانبیشان را در نظر بگیرید.
